07.07.2020, Salı

Lala Mustafa Paşa Camii (kıbrıs)

Lüzinyan Döneminde inşa edilmiş bir yapı olan Lala Mustafa Paşa Cami, Gazimağusa'da yer almaktadır. Uzun yıllar boyunca yenilemeler ve bakımlar yapılmış olan cami, günümüze kadar olduça iyi bir durumda gelebilmeyi başarmıştır.

1298-1312 tarihleri arasında Saint Nicolas Katedrali ismi ile yapılmış olup, bu yapının mimari tasarımcısı ise Piskopos Baldwin Lambert olarak bilinmektedir. Katedralin yapılış tarihini ifade eden I/IX/1311 tarihi de, yapının Güney duvarında kayıtlıdır. Lüzinyan Kralları, Kıbrıs Krallık Tacını ilk olarak St. Sophia Katedralinde giydikten sonra, Saint Nicolas Katedralinde de Kudüs ve Ermenistan Krallık taçlarını giyerlerdi.

 

Lala Mustafa Paşa Cami, Osmanlı devletinin Mağusa kuşatması esnasında, top atışları ile oldukça zarar görmüştür ve 1 Ağustos 1571 yılından sonra Sinan Paşa'nın emri ile mihrap ve minber eklenerek camiye çevrilmiş ve Lala Mustafa Paşa'nın 17 Ağustos 1571 Cuma günü II. Sultan Selim'in adına burada okutmuş olduğu hutbe ile ibadete açmıştır.

Caminin Kuzeybatı kısmında yer alan minare, II. Selim'in 1572 tarihli emri ile yaptırılmış olup, daha sonrasında yıldırım denk gelmesi e buna bağlı tehlikelere neden olduğundan dolayı 1930 yılında orijinal çan kulesine kadar yıkılarak yerine bugün ki 110 veya 115 ayak yüksekliğinde minare yapılmıştır. Katedralin camiye çevrildiği zamandan itibaren ismi 'Küçük Ayasofya', 'Mağusa Ayasofya'sı' ve 'Büyük Cami' olarak bilinmekteydi. Fakat Kıbrıs Müftüsü Mehmet Dana Efendi 14 Ağustos 1954 yılında bu isimleri, Lala Mustafa Paşa Camisi ile değiştirmiştir.

Bir dönem caminin etrafında, Mağusa'nın fethi esnasında şehit olanların gömülü olduğu bir mezarlık bulunmakta idi. Bu mezarlık 1928 yılında temizlendikten sonra, ortaya çıkan ceset kalıntıları sur dışındaki eski mezarlığa taşınmış olup, mezarlıktan günümüze yalnızca caminin Batı avlusunda yer alan 2 türbe gelebilmiştir. Bunlardan birinin Beni Adnan Kabilesi'nden Şam Müftüsü Es-Seyid Mehmet Ömer Efendi'ye ait olduğu düşünülmektedir. İkinci türbe ise, 22.2.1904 vefat eden Mağusa'lı Mustafa Zühtü Efendi'ye aittir

 

Magosa'da yer alan Lala Mustafa Paşa Camii de bunlardan biri. Tarihi değeri çok büyük olan bu devasa katedral kralların taç giyme törenlerinde kullanılan bir yerdi. Ancak Kıbrıs'ın Osmanlı tarafından fethi ile zaman içinde cami oldu ve o dönemde donanmanın başında bulunan Lala Mustafa Paşa'nın da adını aldı.Kıbrıs'ın ikinci büyük camisi Lala Mustafa Paşa Camii. Heybetli mimarisini göklere uzatan eski katedralden günümüzde ezan sesleri yükseliyor. Mimarisi, içerisindeki Osmanlı izleri görülmeye değer. Cami olarak hizmet vermeden önce adı Aziz Nikolas Katedrali olarak biliniyordu. 1328 yılında katedral olarak açılan bu tarihi Gotik mimarisi 1571 yılında Lala Mustafa Paşa önderliğinde fethedilmiş ve cami ihtiyacını karşılaması için çevrilmiştir. Sadece bir katedral izleri değil Osmanlı'nın muazzam mimari kültürünü de burada görmek mümkün. Donanma başında Lala Mustafa Paşa bulunduğu için bu camiye Kıbrıs Fatihi'nin adı verilmiş.Katolik kilisesi olan tarihi eserin temel atma törenin 1298 yılında yapıldığı biliniyor. Yani yüzyıllık bir geçmişe sahip olan, hala ayakta kalmayı başaran bir eser. Magosa'nın kalbi olarak bilinen tarihi katedral binlerce ziyaretçinin uğrak yeri olarak bulunuyor.  

Kıbrıs'ta gezilecek yerler içinde apayrı bir öneme sahip olan Lala Mustafa Paşa Camii Magosa'da Lüziyanlar döneminde yapılan tarihi surların içinde bulunuyor. Eskinin ve yeninin iç içe yaşadığı şehir olgusunu burada görebilirsiniz. Magosa esasında küçük gibi görünen bir şehir olsa da bunun gibi birçok tarihi eseri içinde barındıran muazzam bir şehirdir. Eğer tarihi yerleri gezmekten ve size verdiği ilhamlardan yararlanmak isterseniz buraları keşfedebilirsiniz.  

Lüziyanlılıar döneminde gotik mimari ile inşa edilen bu tarihi bina 1571 yılında Osmanlı'nın fethiyle beraber cami olarak değiştirilmiş. Eski katedral kral ve kraliçelerin taç giyme törenlerinin yapıldığı bir yerdi. Kıbrıs için önemi büyük ve Hristiyanların da en önemli ibadet noktası burasıydı. Cami olarak değiştirilmesinin ardından gotik mimari tarzına uygun olarak Osmanlı tarafından bir minare eklendi. Magosa'nın kalbi denmesi ile beraber şehrin simgesi de bu katedraldi ve günümüzde de böyle biliniyor.  

Lala Mustafa Paşa Camii toprak renginde ve mavi gökyüzünün altında her fotoğraf karesinin ihtiyacı olan muazzam seyirlik manzarası ile bulunuyor.  

Katedralin Batı cephesi mimarisi Fransa’daki Reims Katedrali’nden etkilenmiş ve gotik tarzda işlemeli eşsiz bir pencereye sahip. Avlu kısmında yer alan 16. yy. Venedik galerisi günümüzde şadırvan olarak kullanılıyor. Girişteki yuvarlak pencerelerin üzerindeki Venedik arması halen yerinde duruyor. Bazı hayvan figürleriyle süslü kabartmanın Salamis’teki bir tapınaktan geldiği sanılıyor. Katedralin apsiti, çoğu Kıbrıs kiliselerinde olduğu gibi, Doğu üslubunda, üç bölmeli yapılmış. 
 

İki şapeli olan yapının önünde bulunan tarihi cümbez ağacı, adanın kuzeyinde çok az bulunan tropik bir incir türü. Ficus Soycomorus veya Minimal Deciduos olarak bilinen bu türün yaşayan en eski üyelerinden olan bu ağaç aynı zamanda yaklaşık 700 yıllık geçmişi ile Kıbrıs adasındaki en yaşlı canlı varlık. Ağacın katedralin inşaatına başladığı 1298 yılında dikildiği söyleniyor. Gövdesi 2.70 metreden sonra 7 dala ayrılan ve halen yılda yedi kez meyve vermeye devam eden ağaç katedralin önüne büyüleyici bir gölge bırakıyor.