02.01.2020, Perşembe

Devletşah Hatun

 

Germiyanoğlu Süleyman Şah'ın kızı olarak 1365'te Kütahya, Germiyanoğulları Beyliği'nde dünyaya geldi.kütahya civarında hüküm sürmüş Germiyanoğulları Beyliği hükümdarı ve kurucusu Yakup bin Ali Şir'in 1341 yılında ölmesinden sonra yerine oğlu Mehmet Bey, onun da ölümünden sonra 1361'de büyük oğlu Süleymanşah (Şah Çelebi) hükümdar oldu. Osmanlılar'la ilk ilişkiler Süleymanşah Şah zamanında kuruldu. Şah Çelebi, Karamanoğulları'nın istilasından korkarak Osmanlılar'la uyuşmuş, kızı Devlet Şah Hâtûn'u Murad Hüdâvendîgâr'ın oğlu Yıldırım Bayezid'e vermiş, çeyiz olarak da Kütahya ile beraber Simav, Emet, Tavşanlı kazalarını Osmanlılar'a bırakmıştı. Bu izdivaçtan İsa Çelebi, Mustafa Çelebi (Düzmece), Şehzade Büyük Musa Çelebi Han doğmuştur.

Yıldırım Bayezid ile evliliği

Karaman ve Osmanlı Devleti gibi iki kuvvetli hükümetin arasında kalmış olan Germiyan Devleti, bu iki hükümetin saldırılarına daima açıktı. Bu tehlikeli vaziyeti gören ve her iki devletle de dostluk ilişkileri iyi olmayan, bilhassa Karaman oğlunun düşmanca tutumundan fevkalade tedirgin olan Süleyman Şah, kızını I. Murad'ın oğlu Yıldırım Bayezid'e vermek isteyerek Edirne'ye bir heyet gönderdi ve kızına çeyiz olarak da en güzel memleketlerini Osmanlılar'a armağan etti. Geri kalanlarının da oğlu II. Yakub Bey'de kalmasını rica etti.

Süleyman Şah, ulemadan Cemaleddin İshak Fakih'i bir heyetle I. Murad'a gönderdi. Beraberinde meşhur Germiyan atları, Denizli'nin ak bezleri ve Alaşehir'in kızıl üzümlerinden hediyeler takdim etti. I. Murad bu teklifi kabul etti. Gelini getirmek için Bursa Kadısı Koca Mahmut Efendi ve kapıkullarından Emir-i Alem Aksungur Ağa, Çavuşbaşı Demir Han, Yıldırım Bayezid'in dadısı, Kadı Mahmut ve Ak Sungur'ın zevceleri ile üç binden fazla kapıkulu Kütahya'ya gittiler. Bunlardan bazıları çeyiz olarak verilen şehirleri teslim alacak muhafız askerlerden oluşuyordu. Süleyman Şah, düğünün kendisine ait olanını Kütahya'da yaptı. Büyük ziyafetler verildi, hediyeler alındı-verildi ve nihayetinde gelin Ak Sungur ile Bayezid'in dadısına teslim edildi. Çeyiz olarak verilen şehirler teslim edildi ve Osmanlılar da oralar asker yerleştirdiler. Süleyman Şah, çaşnigirbaşısını ve onun zevcesini de beraberinde gönderdi. Çaşnigirbaşı ve zevcesi Devlet Hatun'un ricası üzerine geri dönmeyerek Sultan Bayezid'in hizmetinde kaldılar. Daha sonra kendisi Kütahya'yı terkederek Karahisar'a çekildi. Osmanlılar'ın 1381'de yaptıkları asıl düğün çok gösterişli oldu. Düğüne Mısır hükümdarı ile etraftaki Anadolu hükümdarları davet edildi. Nişan merasiminden sonra Rumeli sıkıntıları dolayısıyla düğün gecikmiştir .

 

Ahmet ŞİMŞİRGİL, Kategoriler:184.Sayı, Tarih’e göre;

 

Yıldırım Bayezid Han'ın eşi ve Sultan Çelebi Mehmed'in validesidir.


 

Merzifon'daki vakfiyesinde geçen “Devlet Hatun binti Abdullah” ifadesi onun Harem'e cariye olarak girdiğini göstermektedir. Ancak gerek ailesi gerekse Harem'e alınışı ile ilgili bir bilgi mevcut değildir. Tarih kitaplarında Germiyan Hükümdarı Süleyman Şah'ın kızı olduğu rivayet edilmektedir. Oysa eski kaynaklarda Çelebi Mehmed'in¸ Germiyan Hükümdarı Süleyman Şah'ın kızından doğmuş olduğuna dair hiçbir kayıt mevcut değildir. Bunu ilk defa Namık Kemal ve daha sonra Tevhîd Bey ortaya atmışlardır.Bu yanlışlık muhtemelen¸ Germiyanoğlu'nun kızına Devletşah Hatun denilmesinden ve aynı unvanın kabir kitâbesinde görülmesinden kaynaklanmış olmalıdır. Hâlbuki Devlet Hatun¸ Sultan Hatun gibi tabirler¸ hükümdar ailelerine verilmiş olan unvanlardan olup asıl isimleri değildir.Sakıp Dede¸ Sefine-i Mevleviye adlı eserinde¸ Yıldırım Bayezid'in Germiyanoğlu'nun kızı Devletşah Hatun ile evliliğinden İsa ve Musa Çelebilerin doğduklarını belirtmektedir. Buna karşılık Çelebi Mehmed'den hiç söz etmemektedir. Ankara Muharebesi'nde esir düşen Musa Çelebi'nin Timur'un avdetinde Germiyan Hükümdarı II. Yakup Bey'in yanında bırakılmış olması Musa'nın¸ Germiyanoğlu'nun kızından doğmuş olması zannını ayrıca vermektedir.Devlet Hatun¸ oğlu Çelebi Mehmed'i 1387 yılında Edirne Sarayı'nda dünyaya getirdi. Burada oğlunun en iyi şekilde yetişmesi için gayret gösterdi. Çelebi Mehmed'in¸ 1399 yılında on iki yaşında iken¸ Amasya Sancağı'na vali tayin edilmesi üzerine Devlet Hatun da oğlu ile birlikte gitti. Hayırsever hatun bu esnada Merzifon ve çevresinde hayır eserleri yaptırdı. Ankara Savaşı sonrasında ortaya çıkan Fetret Dönemi onun en üzüntülü yılları oldu.Sultan Çelebi Mehmed'in saltanatı tek başına elde etmesi üzerine Devlet Hatun Bursa'ya geldi. Bundan sonra vefatına kadar hayır işleri ve imar faaliyetleri ile meşgul oldu. 1422 yılında vefat ettiği sanılmaktadır.Türbesi¸ Sultan Çelebi Mehmed'in Yeşil Türbesi'nin alt tarafında Meydancık denen yerdedir. Kare planlı¸ sivri kubbeli¸ sade bir yapıdır. Baş tarafındaki mermer sandukada:“Bu türbe hatunların sultanı¸ iffetli hanımefendi¸ Bayezid oğlu büyük padişah Sultan Mehmed'in annesi Devlet Hatun'undur.” yazılıdır.Sultan Çelebi Mehmed Merzifon'da kendi medresesinin yanında validesi namına bir sofa ve iki odayı havi zaviye yaptırmıştır. Bu zaviyenin vakfiyesi Çelebi Mehmed'in vefatından on ay sonra 16 Nisan 1422'de tertip edilmiştir. Vakfiyede Çelebi Mehmed'in validesi şöyle tavsif edilmektedir:

“Kadınların seyyidi¸ hatunların tacı Devlet Hatun binti Abdullah.” Bu ibareler Devlet Hatun'un cariyelikten geldiğini göstermesi yanında onun iffetli¸ iyi ahlaklı¸ hayırsever ve müşfik bir hanım olduğuna da işaret etmektedir. Nitekim Merzifon'daki zaviyesinde her gün fakir fukaraya yemek verilmesi¸ aç gelenlerin tok gönderilmesi¸ hizmetlilerin mağdur edilmemesi ve asla israfa yol açılmaması tembih edilmektedir.