25.08.2016, Perşembe

Hz.Osman bin Affan (R.A)

d.580 - ö. 17 Haziran 656, Dört Büyük Halife'den üçüncüsü, İslam peygamberi Hz.Muhammed(S.A.V)'in cennetle müjdelenmiş sahabelerinden birisi. 644 yılından 656'daki öldürülmesine kadar, 12 yıl boyunca, halifelikyapmıştır; Dört Büyük Halife'den en uzun süre halifelik yapan odur. Ümeyyeoğullarından olan Hz.Osman(R.A)'ın künyesi İslam peygamberi Hz.Muhammed(S.A.V)'in kızı Rukiyye'den olan oğluna nispetle Ebu Abdullah'tır. Bunun dışında Ebu Leyla olarak anıldığı da olurdu.

Aynı zamanda İslam peygamberi Hz.Muhammed(S.A.V)'in de damadı olmuştur. Hz.Muhammed(S.A.V)'in önce Rukiyye isimli kızıyla evlenmiştir. Daha sonra Rukiyye'nin vefat etmesiyle Hz.Muhammed(S.A.V)'in bir başka kızı Ümmü Gülsüm ile evlenmiştir. Ümmü Gülsüm de kendisinden önce vefat etmiştir. Peygamberin iki kez damadı olması, iki kızıyla evlenmiş olması hasebiyle Zi'n-Nureyn yani "iki nur sahibi" olarak anılır. İki kere hicret ettiği için de Zatü'l Hicreteyn de denilirdi.

Ebu Bekir'in yakın arkadaşlarından olan Hz.Osman(R.A) İslam'a inanan ilk kişilerdendir. Bedir dışındaki savaşlara katıldı. 644'de halife oldu.Sebe taraftarları evini kuşattı; oruçluyken, Kuran okurken öldürüldü (656). Cenazesini Zübeyr kaldırdı, Bâkî mezarlığına gömüldü. Hz.Osman(R.A) zengindi, vahiy kâtibiydi. Kuran'ı çoğaltmıştır. Lâkabı Nâşîr-ûl Kuran'dı. 146 hadis rivâyet etmiştir.

Müslüman Olmadan Önceki Yaşamı

Hz.Osman(R.A) Ta’if’te doğdu, sıcak yaz aylarında Mekkeli zenginler havası daha serin olan Taif’e giderdi. Hz.Osman(R.A)’ın aileside tahminen bu sıcak yaz aylarında Taif’e gelmişti. Hz.Osman(R.A) Hz.Muhammed(S.A.V)’den 9 yıl sonra doğmuştur. Kureyş’in zengin Ümeyyeoğulları ailesindendi. Hz.Osman(R.A)’ın babası Affan genç yaşta ticaret seferinde öldü.Hz.Osman(R.A) babasından kalan mirasla aynı işi yapmaya devam etti ve Kureyş’in en zenginlerinden biri oldu.

Müslüman Oluşu ve Halife Olmadan Önceki Yaşamı

İslam’a Geçişi

Hz.Osman(R.A) İslam’ı kabul edişiyle birlikte tüm zenginliğini hayır işlerine harcadı. Suriye’den bir ticaret seferinden dönüyordu. İslam peygamberi Hz.Muhammed(S.A.V) ona İslam’ı ve amacını açıkladıktan sonra arkadaşı Ebu Bekir ile yaptığı kısa bir konuşma sonrası Müslüman oldu. Hz.Osman(R.A); Hz.Ali(R.A) bin Ebu Talib, Zeyd bin Harise ve Ebu Bekir’den sonra Müslüman olan dördüncü erkekti. Hz.Osman(R.A)'ın Müslüman oluşu ailesi Ümeyyeoğulları tarafından olumsuz bir şekilde karşılandı. Hz.Osman(R.A)'ın bu kararını teyzesi Ümmü Gülsüm ve üvey kız kardeşi destekledi. Hz.Osman(R.A) daha sonra Hz.Muhammed(S.A.V)’in kızı Rukiyye ile evlendi.

Habeşistan’a Hicret

Hz.Osman(R.A) ve eşi Rukiyye 615 yılında Habeşistan’a yapılan hicrete katıldılar. Hz.Osman(R.A) ticari zekâsı ve çalışkanlığını Habeşistan’da da devam ettirdi. İki yıl sonra Kureyş'in İslam'ı kabul ettiği haberleri Habeşistan'daki Müslümanlar arasında yayıldı, bunun üzerine Hz.Osman(R.A) ve Rukiyye Mekke'ye geri döndü. Fakat Mekke’ye geldiklerinde haberin asılsız olduğu ortaya çıktı, bazı Müslümanlar Habeşistan’a geri dönerken Hz.Osman(R.A) kalma kararı verdi ve tüm işlerini geride bırakarak ticari faaliyetlerine sıfırdan başladı.

Medine’ye Hicret

622 yılında eşi Rukiyye ile birlikte Medine’ye göç etti. Medine’ye ulaşıldıktan sonra muhacirler ensarın (Medineliler) evlerine konuk oldular. Hz.Osman(R.A)’da Neccaroğulları kabilesinden Ebu Talha bin Tabit’in yanında kaldı. Kısa süre sonra kendi evini aldı. Hz.Osman(R.A), Medine’de kaldığı süre boyunca Ensar’dan ekonomik yardım almadı tüm malını Mekke’den getirdi. Medine halkı çiftçilik yapıyordu ticari faaliyetler fazla değildi. Tüccarlık daha çok Yahudilerin elindeydi. Hz.Osman(R.A) bu durumu avantaja çevirdi ve Medine’de Müslümanların yararlanabileceği ticaret ağı kurdu ekonomik olarak Müslümanların refahını arttırdı.

Medine’deki Hayatı

624 yılında Medine’den dönen Kureyş kervanlarına bazı Müslümanlar saldırdı ve zapt etti. Hz.Osman(R.A)’ın eşi Rukiyye sıtma ve çiçek hastalığından dolayı yatmaktaydı ve Hz.Osman(R.A) onun yanında kalarak Bedir Savaşı’na katılmadı. Bedir Savaşı başladığı sıralarda Rukiyye öldü ve defnedildi. Bedir’den dönen Hz.Muhammed(S.A.V) kızının cenazesine yetişemediği için üzüldü.

Uhud Savaşı’ndan sonraHz.Osman(R.A) Hz.Muhammed(S.A.V)’in diğer kızı Ümmü Gülsüm ile evlendi. Bu evlilik ile beraber Hz.Muhammed(S.A.V)’in iki kızı ile evlendiği için “zinnureyn” (iki kez nurlanmış) lâkabı verildi. Hendek Savaşında Medine’yi korumakla görevliydi muharebe sonrası Yahudi Kaynukaoğulları ile çıkan sorunu Hz.Osman(R.A) tüm köleleri satın alarak çözdü ve hepsini azad etti. Bunun üzerine birçoğu İslam’ı kabul etti.

Hz.Osman(R.A), Hz.Muhammed(S.A.V)'in Veda Haccı sırasında onun yanında yer almıştır.Hz.Muhammed(S.A.V)'in vefatından sonra halife seçilen Ebu Bekir'e bey'at etmiştir. Ridde Savaşları sırasında Ebu Bekir'in danışmanı olarak Medine'de kalmıştır. Daha sonra Ebu Bekir'in Ömer'i bir sonraki halife olarak tayin eden belgesini kaleme alan da Hz.Osman(R.A)'dır. Ömer'in hilafeti sırasında Ömer'e danışmanlık yapmış ve Medine'de kalmıştır.

Halifeliği

Hz.Osman(R.A) bin Affan'nın Ayasofya'daki Hüsn-ü Hattı.

Ömer kendisinden sonra aralarından bir sonraki halifenin seçileceği bir şura kurulmasını talep etmiştir. Ömer'den sonra kimin halife olacağı tartışmaları sırasında arabulucu Abdurrahman bin Avf'ın, başkalarının görüşlerini de alarak kendisini seçmesiyle halife olmuş, kendisiyle birlikte halifeliğe düşünülen  Hz.Ali(R.A) de kendisine bey'at etmiştir.

İlk altı yıl

Hz.Osman(R.A)’ın halife seçilmesine Muâviye’nin babası Ebu Süfyan, çok sevinmişti. Haşimoğulları ilk iki halifeye sürdürdükleri yumuşak tutumu halifeliğinin ilk 6 yılında Hz.Osman(R.A)’a karşı da gösterdiler. Bu dönemde yapılan fetih hareketlerine katıldılar. Ebubekir zamanında oluşturulan Kur’an mushafının çoğaltılması ve bu nüsha dışındaki diğer nüshaların imha edilmesi konusunda Hz.Ali(R.A), Hz.Osman(R.A)’ı destekledi.

Halife olduğu dönemde İslam devletinin sınırları genişlemiş ve ilk İslam donanması kurulmuş, birçok ekonomik reformgerçekleştirilmiştir. Ayrıca ilk İslamî paralar da onun zamanında basılmıştır; bunlar üzerine Bismillah lâfzı basılmış İran dirhemleri idi. İlk İslam devleti dirhemi daha sonraları Emevîler döneminde basılmıştır. Ayrıca Kâbe ve Mescid-i Nebevi de onun zamanında genişletilmiştir.

Hz.Osman(R.A) bin Affan'ın halifeliğinin ilk altı yılında İran'ın fethi tamamlandı, Trablusgarp ve Tunus feth edildi. Kafkaslar'a giren İslam orduları Hazarlara yenilerek Kafkasların güneyine çekilmiştir. Şam'da ilk kez donanma kurulmuş, Kıbrıs bu donanmanın seferleri sonucunda vergiye bağlanmış, Rodos fethedilmiştir. Ayrıca Hz.Osman(R.A) döneminde yapılan en büyük hizmetlerden biri Ebubekir döneminde toplanarak kitap haline getirilen Kur'an mus'haflarının çoğaltılarak önemli merkezlere gönderilmesidir.

İkinci Altı Yıl

Ama Hz.Osman(R.A)'ın halifeliğinin ikinci altı yılı, ilk altı yılı kadar başarılı geçmedi. Müslümanlar arasındaki ilk ayrılıkların başlaması,Hz.Osman(R.A)n'ın ikinci altı yıllık halifeliğinde izlediği politikalar sebebiyle gerçekleşti.

Hz.Ali(R.A) Taraftarlarının Hz.Osman(R.A)'dan Hoşnut Olmayışının Sebepleri

Hz.Osman(R.A)’ın halifeliğinin ikinci 6 yılında takip ettiği siyaset, valiliklere akrabalarını tayin ettiği ve onlara aşırı düşkün olduğu iddiaları,  Hz.Ali(R.A) taraftarlarının halifeye karşı tavır takınmasına sebep oldu.[ Bu dönemde Hz.Ali(R.A) ile Hz.Osman(R.A) arasında görüş ayrılıkları yaşandı.

656 yılında Mısır, Basra ve Kufe’den gelen ve Hz.Osman(R.A)'ın halifeliğini kabul etmeyen isyancılar, Medine yakınında “Zi-Huşub” mevkiinde toplandılar. Şehre girip girmeme konusundaMedinelilerin fikrini almak üzere elçi gönderdiler. Medineliler isyancıların şehre girişine taraftardılar ancak  Hz.Ali(R.A) isyancıların şehre gelmemelerini söyledi.

Semerkant Kur'anı (Özbekistan - Taşkent)

Mervan'ın Mektubu

Hz.Osman(R.A), isyancılara arabulucu olarak Hz.Ali(R.A)’yi gönderdi. Durumun düzeltileceğini ve fesadın ortadan kaldırılacağına dair  Hz.Ali(R.A) onlara halife adına söz vermiş ve isyancılar Mısır’a gitmek üzere yola çıkmışlardı, fakat yolda rastladıkları bir adamın üzerinde bir mektup çıktı. Bu mektupta, Mısır’dan Medine’ye gelen isyancıların öldürülmesi isteniyordu. Bunun üzerine isyancılar Medine'ye geri dönerek mektubu ve içeriğini  Hz.Ali(R.A)’ye anlattılar.  Hz.Ali(R.A), Hz.Osman(R.A)’a bu mektuptan bahsetti. Hz.Osman(R.A) böyle bir mektuptan haberi olmadığını söyledi. Sonuçta bu mektubu, Osman'ın kuzeni ve damadı Mervan’ın yazdığı ortaya çıktı.

Bunun üzerine  Hz.Ali(R.A), arabuluculuğa devam etmek istemediğini söyleyerek evine çekildi. Bu sırada isyancılar Hz.Osman(R.A)'ın evinin yakınlarına kadar gelerek Hz.Osman(R.A)'dan ya halifelikten ayrılmasını ya da kendilerine komplo hazırlayan Mervan’ın kendilerine teslim edilmesini istediler. Halifenin her iki teklifi de kabul etmemesi üzerine evini kuşattılar.

Hz.Osman(R.A) bin Affan'ın Öldürülmesi

Hz.Osman(R.A)'ın Bâki Mezarlığı'nda bulunan kabri, Medine, Suudi Arabistan

Hz.Osman(R.A) evinin kuşatılmasından  Hz.Ali(R.A), Talha, Zübeyr ve Aişe’yi haberdar etti. Hz.Ali(R.A) isyancıların bizzat yanına gelerek onlara çıkıştı, yaptıkları bu hareketin kâfirlere bile yakışmadığını söyleyerek halifeye su gönderdi. Buna ilave olarak oğulları Hasan ile Hüseyin’i ve kölelerini halifeyi korumaları için gönderdi. Bu tedbirler etkisini gösterdi, nitekim isyancılar kapıdan girerek halifeyi öldüremediler; ancak komşu evlerin damlarından atlayarak Hz.Osman(R.A)’ı öldürmeyi başardılar.