30.12.2012, Pazar

Çaldıran Savaşı

 
Çaldıran Savaşı iran müzesi Çaldıran Savaşı iran müzesi
Çaldıran Savaşı, Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı Ordusu ile Safevihükümdarı Şah İsmail'in ordusu arasında 23 Ağustos 1514 yılında, Van’ın 113 km kuzeyinde bulunan ve bugünkü Çaldıran ilçesi yakınlarında yer alan Çaldıran Ovası'nda yapılan savaştır. Savaş Osmanlıların kesin zaferiyle sonuçlanmıştır.
Sekümname'de Çaldıran Muharebesi (1525) Sekümname'de Çaldıran Muharebesi 23 Ağustos 1514

Uzun süredir Osmanlı Devleti ve Safevi Devleti arasında kötü ilişkiler vardı.Savaşın nedenleri

Safevi pirlerinin Anadolu'da çok sayıda müridleri vardı. Bu talipler sıkça pirlerini ziyaret etmiş, beraberinde hediyeler götürmüşler ve pirlerinden eğitim almak için İran'a gitmişlerdir. Safevi hükümdarı I. İsmail'in Şii bir inanışa sahip olması ve Anadolu'da çok sayıda destekçisi olması, Osmanlı Devleti tarafından bir tehdit olarak görülmüştür. Bu dönemde gerçekleşen Kızılbaş isyanları da Osmanlı Devleti'ne zor anlar yaşatmıştır ve sorunların daha da büyümesine neden olmuştur. I. Selim 1512 yılında tahta geçtikten sonra, Safevi Devleti ve Kızılbaşlarla olan sorunları kökünden halletmek için kendini hazırlamıştır.

Savaş başlıyor

Bundan sonra Safevi Devleti'ne karşı sefer yapmak için 200.000 kişilik bir orduyla Mart 1514'te Edirne'den yola çıktı. I. Selim ile I. İsmail arasında ilginç bir mektup düellosunun yaşandığı sefer sırasında I. Selim mektuplarını Farsça yazmış, I. İsmail ise Türkçe yanıt vermiştir. Üç ay sonra Eleşkirt'e vardığında karşılarında I. İsmail'i bulamayan Osmanlı askerleri arasında huzursuzluk başlamıştı. Askerlerin bazılarında, özellikle Bektaşi inançlı Yeniçeriler arasında, I. İsmail'e karşı sempati duyanlar vardı. I. Selim, askerlerini yatıştırarak ilerlemeyi sürdürdü. Ardından I. İsmail komutasındaki Safevi ordusuyla Çaldıran Ovası'nda karşılaştı. Bu sırada Osmanlı kaynaklarına göre, Osmanlı ordusu 100 bin askerden, Safevi ordusu ise 40 bin askerden oluşuyordu. Osmanlı Devletini bölgedeki Sünni Kürt halkı da desteklemekteydi. Sünni Kürtler Osmanlı ordusuna atlı birlikler ile katıldı. Safevi askerleri ise çoğunlukla Anadolu kökenli Kızılbaş oymak ve aşiretlerinden oluşmaktaydı. Bu aşiretlerin büyük kısmı Türkmen olmasına karşı, Kızılbaş Kürt aşiretlerin de yer aldığı bilinmektedir.

Savaş

bir safevi minyatüründe çaldıran savaşı tasviri. minyatürde Sultan selim ve şah İsmail de gösterilmiştir. bir safevi minyatüründe çaldıran savaşı tasviri. minyatürde Sultan selim ve şah İsmail de gösterilmiştir.
Burada yapılan meydan savaşı bir gün boyunca sürdü. Osmanlı ordusu askeri güç bakımından Safevi ordusundan üstündü. Savaşı kazanan I. Selim, 6 Eylül 1514'te Safevilerin başkenti Tebriz'e girdi. I. Selim kışı burada geçirmek istiyordu, ama yorgunluklarından dolayı Osmanlı askerleri arasında huzursuzluk artınca I. Selim İstanbul'a çekilerek ele geçirilen yerlerin bir bölümünü geri bırakmak zorunda kaldı.

Savaşın sonuçları

Çaldıran Muharebesi'nde yitirdikleri toprakları Safeviler savaşsız geri aldılar. Zaten bu savaşın amacı toprak almak değil, Safeviler ile Osmanlılar arasında ki güç mücadelesinin bir sonuca vardırılmasıydı. Savaşın sonunda, Dulkadiroğulları başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki beylikler Osmanlı ya bağlandıklarını bildirdiler. Safevilerin Mısır'daki Memlüklerle bağlantılarını kestiler. Bu da I. Selim'in Mısır seferini kolaylaştırdı. Osmanlılar ayrıca İpek Yolu'nun denetimi de ele geçirdiler.
İran, Maku, Çaldıran Ovası'ndaki anıt İran, Maku, Çaldıran Ovası'ndaki anıt